Đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam và cách tránh sai sót khi khóa sổ tháng năm 2026

Đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam là việc so sánh số dư và từng giao dịch trên sổ kế toán với sao kê của ngân hàng, tìm nguyên nhân chênh lệch và xử lý trước khi khóa sổ tháng. Thông tư số 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ ngày 01/01/2026, yêu cầu doanh nghiệp kiểm tra chứng từ ngân hàng với chứng từ gốc, thông báo cho bên liên quan khi có chênh lệch và xử lý kịp thời. Nếu đến cuối tháng chưa rõ nguyên nhân, doanh nghiệp ghi sổ theo số liệu của ngân hàng và treo phần chênh lệch vào tài khoản phải thu khác hoặc phải trả khác.

Bài viết dành cho chủ doanh nghiệp và quản lý tài chính muốn biết số tiền trên báo cáo có thật sự khớp với tài khoản. Bài trình bày quy định, quy trình hằng tháng, các chênh lệch thường gặp, tài khoản ngoại tệ, hồ sơ cần lưu và các lỗi nên tránh. Phạm vi là doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 99, tại TP.HCM hoặc nơi khác ở Việt Nam. Nguồn được kiểm tra ngày 04/11/2026.

Vì sao phải đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam mỗi tháng

Tiền gửi là con số dễ kiểm chứng nhất trên báo cáo tài chính, vì ngân hàng giữ một bản ghi độc lập. Nếu số này không khớp, các số liệu đi cùng nó như công nợ, doanh thu đã thu và chi phí đã trả cũng cần xem lại. Đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam vì vậy là một trong những kiểm soát đầu tiên nên có trong quy trình khóa sổ.

Về mặt pháp lý, hướng dẫn Tài khoản 112 trong Thông tư số 99/2025/TT-BTC nêu bốn điểm trực tiếp. Tài khoản này nay có tên là Tiền gửi không kỳ hạn.

Nội dung	Quy định	Ý nghĩa thực tế
Căn cứ ghi sổ	Giấy báo Có, báo Nợ hoặc bản sao kê của ngân hàng, kèm chứng từ gốc như ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, séc	Không ghi tiền gửi chỉ dựa vào bảng tính nội bộ
Kiểm tra khi nhận chứng từ	Phải kiểm tra, đối chiếu với chứng từ gốc; có chênh lệch thì thông báo để cùng xác minh, xử lý kịp thời	Đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam là việc thường xuyên, không chỉ làm cuối năm
Chênh lệch chưa rõ cuối tháng	Ghi sổ theo số liệu ngân hàng; số kế toán lớn hơn thì ghi Nợ TK 138, số kế toán nhỏ hơn thì ghi Có TK 338; tháng sau tiếp tục xác minh	Không để sổ lệch sao kê, cũng không tự đưa chênh lệch vào chi phí
Chi tiết tài khoản	Hạch toán chi tiết theo từng tài khoản ở từng ngân hàng	Mỗi tài khoản có một bảng đối chiếu riêng

Thêm một điểm dễ bị bỏ qua: khoản thấu chi không được ghi âm trên tài khoản tiền gửi mà được phản ánh tương tự khoản vay ngân hàng. Số dư 112 âm trên sổ là dấu hiệu cần xem lại ngay.

Trách nhiệm cuối cùng vẫn nằm ở công ty. Khoản 3 Điều 50 Luật Kế toán giữ người đại diện theo pháp luật chịu trách nhiệm trực tiếp về việc tổ chức công tác kế toán, kể cả khi công việc được thuê ngoài. Thông tin thêm về phạm vi thuê ngoài có tại trang dịch vụ kế toán.

Quy trình đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam hằng tháng

Pháp luật yêu cầu kết quả, không quy định từng thao tác. Quy trình dưới đây là quan điểm chuyên môn của chúng tôi về cách đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam cho một công ty nhỏ hoặc vừa.

Bước	Việc cần làm	Đầu ra
1. Lấy dữ liệu	Tải sao kê đủ tháng của mọi tài khoản, kể cả tài khoản ít giao dịch	Sao kê theo từng tài khoản
2. Khóa số liệu	Ghi xong toàn bộ thu chi đã có chứng từ đến ngày cuối tháng	Sổ chi tiết TK 112
3. So số dư	So số dư đầu kỳ và cuối kỳ của sổ với sao kê	Con số chênh lệch
4. So giao dịch	Dò từng dòng theo ngày, số tiền, nội dung, đối tượng	Danh sách dòng chưa khớp
5. Tìm nguyên nhân	Phân loại: thiếu trên sổ, sai trên sổ, tiền đang chuyển, chưa rõ	Bảng đối chiếu có giải trình
6. Điều chỉnh	Ghi bổ sung, sửa sai có chứng từ; khoản chưa rõ xử lý theo Thông tư 99	Bút toán đã duyệt
7. Soát xét	Người thứ hai kiểm tra và ký bảng đối chiếu	Bảng đối chiếu đã duyệt

Bước 7 nên do người không trực tiếp ghi sổ đảm nhận. Công ty nhỏ có thể giao cho kế toán trưởng, người phụ trách kế toán hoặc chủ doanh nghiệp. Nên đặt mốc cố định, ví dụ hoàn thành đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam trước ngày 10 của tháng sau, để kịp số liệu cho tờ khai thuế và báo cáo quản trị.

Các chênh lệch thường gặp khi đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam

Phần lớn chênh lệch thuộc vài nhóm quen thuộc. Bảng dưới đây là tổng hợp theo kinh nghiệm chuyên môn; riêng cách ghi TK 113, 138, 338 dựa trên Thông tư 99.

Chênh lệch	Nguyên nhân thường gặp	Cách xử lý
Phí ngân hàng chưa ghi	Phí chuyển tiền, phí quản lý tài khoản, phí SMS	Ghi theo giấy báo Nợ hoặc sao kê; lấy chứng từ phí nếu cần
Lãi tiền gửi chưa ghi	Ngân hàng trả lãi cuối tháng	Ghi theo giấy báo Có
Tiền đã chuyển nhưng chưa có báo Có	Tiền đã nộp vào ngân hàng hoặc đã chuyển cho bên khác nhưng chưa hoàn tất	Theo dõi trên TK 113 Tiền đang chuyển đến khi có chứng từ
Khách hàng trả không rõ nội dung	Thiếu số hóa đơn, trả gộp nhiều hóa đơn, tên người chuyển khác tên khách hàng	Xác nhận với khách hàng trước khi cấn trừ công nợ
Sai số tiền hoặc sai tài khoản	Nhập nhầm số, ghi nhầm ngân hàng	Sửa bút toán có người duyệt
Ghi trùng	Vừa nhập từ sao kê vừa nhập tay	Xóa theo quy trình sửa sổ, giữ dấu vết
Chênh lệch tỷ giá	Ghi sổ bằng tỷ giá khác tỷ giá ngân hàng áp dụng	So nguyên tệ trước, sau đó xử lý phần quy đổi
Chưa rõ nguyên nhân	Chưa đủ thông tin đến cuối tháng	Ghi theo ngân hàng; đưa chênh lệch vào TK 138 hoặc TK 338 và tiếp tục xác minh

Khoản treo trên TK 138 hoặc TK 338 không nên tồn lâu. Chúng tôi đề nghị đưa các khoản này vào danh sách việc còn mở trong báo cáo tháng, ghi rõ ngày phát sinh, số tiền và người phụ trách. Một danh sách dài ra qua từng tháng cho thấy đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam đang được làm cho có.

Ví dụ giả định về đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam

Ví dụ giả định: tại ngày 31/10/2026, sổ chi tiết TK 112 của một công ty dịch vụ tại TP.HCM có số dư 1.250,0 triệu đồng, còn sao kê là 1.237,4 triệu đồng. Kế toán đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam như sau.

Dòng	Số tiền (triệu đồng)	Xử lý
Số dư sổ trước đối chiếu	1.250,0	Điểm xuất phát
Trừ phí ngân hàng chưa ghi	(0,6)	Ghi theo sao kê
Cộng lãi tiền gửi chưa ghi	0,2	Ghi theo sao kê
Số dư sổ sau điều chỉnh	1.249,6	Tổng các dòng trên
Số dư sao kê	1.237,4	Số của ngân hàng
Chênh lệch tạm thời, chờ xác minh	12,2	Tạm ghi Nợ TK 138, Có TK 112 để số dư TK 112 khớp sao kê; chưa kết luận đây là khoản phải thu thực tế. Khi xác định được nguyên nhân, điều chỉnh theo chứng từ.

Sau bút toán, số dư TK 112 bằng sao kê. Khoản 12,2 triệu đồng nằm trên TK 138 và tiếp tục được xác minh trong tháng 11. Số liệu chỉ nhằm minh họa cách trình bày.

Tài khoản ngoại tệ khi đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam

Công ty có vốn nước ngoài thường có tài khoản ngoại tệ, và đây là nơi đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam dễ sai nhất. Nguyên tắc đơn giản là so nguyên tệ trước. Nếu số USD đã khớp, phần chênh còn lại thường là vấn đề quy đổi chứ không phải thiếu giao dịch.

Hướng dẫn Tài khoản 413 trong Thông tư số 99/2025/TT-BTC yêu cầu doanh nghiệp theo dõi trên sổ chi tiết cả số lượng nguyên tệ và giá trị quy đổi của tài khoản tiền. Khi lập báo cáo tài chính, số dư tiền gửi không kỳ hạn bằng ngoại tệ được đánh giá lại theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp mở tài khoản tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán. Chênh lệch được đưa vào doanh thu hoạt động tài chính hoặc chi phí tài chính.

Tài khoản vốn đầu tư, nếu có, cũng cần bảng đối chiếu riêng như mọi tài khoản khác, vì Thông tư 99 yêu cầu theo dõi chi tiết từng tài khoản ở từng ngân hàng. Tách riêng giúp đối chiếu dòng tiền góp vốn và chi trả với chứng từ nhanh hơn.

Hồ sơ cần lưu sau khi đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam

Một bảng đối chiếu tốt phải giúp người khác kiểm tra lại được mà không cần hỏi người lập. Theo quan điểm chuyên môn của chúng tôi, bộ hồ sơ mỗi tháng nên gồm:

• Sao kê đầy đủ của từng tài khoản, đúng kỳ và đúng tên công ty.

• Sổ chi tiết TK 112 và TK 113 của tháng.

• Bảng đối chiếu ghi số dư sổ, số dư sao kê, từng khoản chênh lệch và cách xử lý.

• Chứng từ của các bút toán điều chỉnh.

• Danh sách khoản treo trên TK 138, TK 338, kèm tiến độ xác minh.

• Chữ ký hoặc xác nhận điện tử của người lập và người soát xét.

Về thời hạn, khoản 5 Điều 41 Luật Kế toán quy định tối thiểu 10 năm với chứng từ dùng trực tiếp để ghi sổ và lập báo cáo tài chính, sổ kế toán và báo cáo tài chính năm, và tối thiểu 05 năm với tài liệu dùng cho quản lý, điều hành, trừ khi luật khác quy định khác. Sao kê dùng để ghi sổ vì vậy nên được lưu theo mốc dài hơn. Cuối năm, điểm a khoản 2 Điều 40 của luật yêu cầu kiểm kê tài sản, và số dư tiền gửi là phần nên xác nhận với ngân hàng khi chốt báo cáo năm.

6 lỗi cần tránh khi đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam

Theo quan điểm chuyên môn của chúng tôi, đây là các lỗi đáng kiểm tra nhất.

• Chỉ so số dư cuối kỳ. Hai sai sót ngược chiều có thể triệt tiêu nhau, nên cần dò từng giao dịch.

• Bỏ sót tài khoản ít dùng, tài khoản ngoại tệ hoặc tài khoản mở ở ngân hàng thứ hai.

• Đưa chênh lệch chưa rõ vào chi phí khác để sổ khớp, thay vì xử lý qua TK 138 hoặc TK 338 theo Thông tư 99.

• Để số dư TK 112 âm thay vì phản ánh thấu chi như khoản vay.

• So số tiền quy đổi mà không so nguyên tệ.

• Giao một người vừa lập lệnh chi, vừa ghi sổ, vừa đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam, không có người soát xét.

Câu hỏi thường gặp về đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam

Luật có bắt buộc đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam mỗi tháng không? Thông tư 99 yêu cầu kiểm tra khi nhận chứng từ ngân hàng và xử lý chênh lệch chưa rõ vào cuối tháng, nên việc đối chiếu trong tháng là cách thực hiện phù hợp. Mẫu bảng đối chiếu thì do doanh nghiệp tự thiết kế.

Khi có chênh lệch, số nào được ghi vào sổ? Nếu đến cuối tháng chưa xác định được nguyên nhân, doanh nghiệp ghi theo số liệu trên giấy báo Nợ, báo Có hoặc sao kê của ngân hàng, phần chênh lệch đưa vào TK 138 hoặc TK 338, sang tháng sau tiếp tục xác minh.

Công ty không có giao dịch trong tháng có cần đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam không? Vẫn nên làm. Ngân hàng có thể thu phí hoặc trả lãi ngay cả khi công ty không có giao dịch kinh doanh.

Ai nên ký bảng đối chiếu? Không có quy định riêng. Chúng tôi đề nghị người lập và một người soát xét độc lập cùng xác nhận.

Thuê ngoài kế toán thì công ty còn phải làm gì? Công ty cần cấp sao kê đầy đủ, đúng hạn. Khoản 3 Điều 56 Luật Kế toán yêu cầu bên thuê dịch vụ cung cấp đầy đủ, kịp thời, trung thực thông tin, tài liệu liên quan.

Pham Consult hỗ trợ đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam như thế nào

Pham Consult cung cấp dịch vụ kế toán và dịch vụ ghi sổ thuê ngoài tại TP.HCM. Nếu sổ tiền gửi của công ty chưa khớp sao kê, hoặc bạn muốn đưa đối chiếu ngân hàng tại Việt Nam vào quy trình khóa sổ tháng, hãy đề nghị một phạm vi ghi rõ việc gì do ai làm. Phạm vi thực tế được xác nhận trong hợp đồng dịch vụ.

Để trao đổi, hãy đặt lịch trao đổi phạm vi công việc hoặc gọi +84 909 660 105. Vui lòng cho biết số tài khoản ngân hàng công ty đang dùng, có tài khoản ngoại tệ hay không và kỳ sổ sách gần nhất đã khóa.

Căn cứ pháp lý được kiểm tra ngày 04/11/2026. Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin chung, không phải là tư vấn pháp lý, thuế hoặc kế toán; quy định có thể thay đổi sau ngày đăng, vì vậy vui lòng tham khảo ý kiến chuyên môn cho trường hợp cụ thể của bạn trước khi đưa ra quyết định.