EN Tham gia các loại bảo hiểm bắt buộc là quyền lợi cốt lõi và cũng là nghĩa vụ pháp lý của người lao động ngay khi thiết lập quan hệ lao động chính thức. Hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp tạo nên mạng lưới an sinh vững chắc, bảo vệ người lao động trước các rủi ro về sức khỏe, thu nhập và việc làm. Việc tuân thủ đầy đủ các quy định về đóng bảo hiểm không chỉ đảm bảo quyền lợi lâu dài như chế độ hưu trí hay thai sản, mà còn là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng giám sát tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Nắm vững danh mục các loại bảo hiểm bắt buộc giúp người lao động tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình và chủ động trong việc kiểm soát các chế độ an sinh cá nhân. Hãy cùng Phạm Consult làm rõ các loại bảo hiểm mà người lao động cần phải tham gia khi đi làm.
- Các loại bảo hiểm mà người lao động cần phải tham gia khi đi làm
Bảo hiểm bắt buộc là hình thức bảo hiểm được quy định bởi pháp luật, theo đó, các cá nhân hay tổ chức sẽ phải tham gia bảo hiểm với một mức phí tối thiểu theo quy định. Người lao động và doanh nghiệp đều sẽ phải tham gia bảo hiểm bắt buộc khi bắt đầu ký hợp đồng lao động.
Theo khoản 1 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động, người lao động phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; người lao động được hưởng các chế độ theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp. Như vậy, có 3 loại bảo hiểm bắt buộc mà người lao động cần phải tham gia hàng tháng khi đi làm bao gồm: Bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.
- Bảo hiểm xã hội
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người tham gia bảo hiểm xã hội khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, khi nghỉ hưu hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội hoặc do ngân sách nhà nước bảo đảm.
Theo Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có 2 hình thức BHXH là BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.
– BHXH bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động, người sử dụng lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc phải tham gia. BHXH có các chế độ sau: Ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động.
– BHXH tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà công dân Việt Nam tự nguyện tham gia và được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình. BHXH tự nguyện có các chế độ sau: trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất, bảo hiểm tai nạn lao động theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động.
Theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động, người lao động phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc bao gồm:
– 3% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH vào quỹ ốm đau và thai sản;
– 22% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Theo khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức đóng BHXH bắt buộc của người lao động và người sử dụng lao động như sau:
– Người lao động: Mức đóng hằng tháng bằng 8% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào quỹ hưu trí và tử tuất.
– Người sử dụng lao động: Mức đóng hàng tháng bằng 17% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, trong đó:
+ 3% vào quỹ ốm đau và thai sản;
+ 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Bảo hiểm y tế
Bảo hiểm y tế (BHYT) là hình thức bảo hiểm bắt buộc được áp dụng đối với các đối tượng theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế để chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận do Nhà nước tổ chức thực hiện. Mục tiêu của BHYT là giúp làm giảm gánh nặng tài chính cho người tham gia BHYT khi thăm khám chữa bệnh và tạo điều kiện thuận lợi để họ có thể tiếp cận với các dịch vụ y tế chất lượng hơn dựa trên nguyên tắc bảo đảm chia sẻ rủi ro giữa những người cùng tham gia BHYT.
Theo khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm y tế 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2024), Mức đóng bảo hiểm y tế được xác định theo tỷ lệ phần trăm của tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội (sau đây gọi chung là tiền lương tháng), tiền lương hưu, tiền trợ cấp hoặc mức tham chiếu (mức tham chiếu là mức tiền do Chính phủ quyết định dùng để tính mức đóng, mức hưởng của một số trường hợp tham gia bảo hiểm y tế quy định tại Luật Bảo hiểm y tế).
Theo điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP, mức đóng hằng tháng của đối tượng quy định tại các điểm a, c, d và e khoản 1 Điều 12 của Luật Bảo hiểm y tế bằng 4,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, trong đó người sử dụng lao động đóng hai phần ba (tức 3%) và người lao động đóng một phần ba (tức 1,5%).
- Bảo hiểm thất nghiệp
Bảo hiểm thất nghiệp là loại hình bảo hiểm bắt buộc do Nhà nước tổ chức mà người lao động, người sử dụng lao động tham gia để hỗ trợ duy trì việc làm, đào tạo, tư vấn, giới thiệu việc làm và bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi bị mất việc làm trên cơ sở đóng vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
Theo khoản 1 Điều 33 Luật Việc làm 2025, mức đóng và trách nhiệm đóng bảo hiểm thất nghiệp được quy định như sau:
– Người lao động đóng tối đa bằng 1% tiền lương tháng;
– Người sử dụng lao động đóng tối đa bằng 1% quỹ tiền lương tháng của những người lao động đang tham gia bảo hiểm thất nghiệp.
Tóm lại, mỗi tháng, người lao động sẽ bị khấu trừ 10,5% tiền lương để đóng các loại bảo hiểm bắt buộc (gồm: BHXH 8%, BHYT 1,5% và BHTN 1%). Đây là nghĩa vụ đồng thời cũng là quyền lợi, giúp người lao động được bảo đảm về an sinh xã hội, sức khỏe và việc làm trong suốt quá trình công tác.
