Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng chú trọng đến yếu tố thẩm mỹ và tính khác biệt của sản phẩm, kiểu dáng công nghiệp trở thành một trong những đối tượng quan trọng được pháp luật sở hữu trí tuệ bảo hộ. Việc đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp không chỉ giúp chủ sở hữu bảo vệ thành quả sáng tạo mà còn góp phần ngăn chặn các hành vi sao chép, khai thác trái phép kiểu dáng sản phẩm. Vậy kiểu dáng công nghiệp được hiểu như thế nào? Điều kiện về khả năng áp dụng công nghiệp để được bảo hộ được xác định ra sao? Những trường hợp nào đơn đăng ký bị từ chối cấp văn bằng bảo hộ và quyền sử dụng trước đối với kiểu dáng công nghiệp được pháp luật quy định như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Kiểu dáng công nghiệp là gì? Khả năng áp dụng công nghiệp của kiểu dáng công nghiệp để được bảo hộ thế nào?
Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của toàn bộ hoặc một phần của sản phẩm dưới dạng vật lý hoặc phi vật lý, được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này và nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm.
Căn cứ theo khoản 13 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009, điểm b khoản 1 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022, điểm b khoản 1 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025.
Và Điều 67 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, được sửa đổi bởi khoản 20 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 quy định về khả năng áp dụng công nghiệp của kiểu dáng công nghiệp để được bảo hộ như sau:
Kiểu dáng công nghiệp được coi là có khả năng áp dụng công nghiệp nếu có thể dùng làm mẫu để tạo ra hàng loạt sản phẩm có hình dáng bên ngoài hoặc một phần hình dáng bên ngoài là kiểu dáng công nghiệp, thông qua việc sản xuất sản phẩm vật lý bằng phương pháp công nghiệp hoặc thủ công nghiệp hoặc để tái tạo đồng nhất sản phẩm phi vật lý trên không gian mạng.
Đánh giá khả năng áp dụng công nghiệp của kiểu dáng công nghiệp thực hiện theo hướng dẫn tại Điều 56 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN, cụ thể:
(1) Kiểu dáng công nghiệp nêu trong đơn được coi là có khả năng áp dụng công nghiệp nếu căn cứ vào các thông tin về kiểu dáng công nghiệp được trình bày trong đơn, người có hiểu biết trung bình về lĩnh vực tương ứng có thể dùng kiểu dáng công nghiệp đó làm mẫu để tạo ra hàng loạt sản phẩm có hình dáng bên ngoài hoặc một phần hình dáng bên ngoài là kiểu dáng công nghiệp đó, thông qua việc sản xuất sản phẩm vật lý bằng phương pháp công nghiệp hoặc thủ công nghiệp hoặc để tái tạo đồng nhất sản phẩm phi vật lý.
(2) Trong các trường hợp sau đây, đối tượng nêu trong đơn bị coi là không có khả năng áp dụng công nghiệp:
-Đối tượng nêu trong đơn là hình dáng của toàn bộ sản phẩm hoặc một phần của sản phẩm có trạng thái tồn tại không xác định (các sản phẩm ở thể khí, chất lỏng, giao diện có hình ảnh được hiển thị một cách ngẫu nhiên, v.v.);
– Chỉ có thể tạo ra toàn bộ sản phẩm hoặc một phần của sản phẩm có hình dáng như đối tượng nêu trong đơn nhờ có kỹ năng đặc biệt hoặc không thể lặp đi lặp lại việc chế tạo ra toàn bộ sản phẩm hoặc một phần của sản phẩm có hình dáng như đối tượng nêu trong đơn;
– Các trường hợp với lý do xác đáng khác.
Đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp bị từ chối cấp văn bằng bảo hộ trong trường hợp nào?
Việc đáp ứng các điều kiện bảo hộ là cơ sở quan trọng để kiểu dáng công nghiệp được cấp văn bằng bảo hộ. Tuy nhiên, không phải mọi đơn đăng ký đều đương nhiên được chấp thuận. Trong quá trình thẩm định, nếu phát hiện đơn đăng ký thuộc một trong các trường hợp bị từ chối theo quy định pháp luật, cơ quan có thẩm quyền có thể ra quyết định từ chối cấp văn bằng bảo hộ.
Theo Điều 117 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, được sửa đổi bởi điểm a khoản 42 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022, bổ sung bởi điểm a, b khoản 42 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 quy định đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp bị từ chối cấp văn bằng bảo hộ trong các trường hợp sau:
– Có cơ sở để khẳng định rằng đối tượng nêu trong đơn không đáp ứng đầy đủ các điều kiện bảo hộ;
– Có cơ sở để khẳng định rằng người nộp đơn không có quyền đăng ký đối tượng sở hữu công nghiệp;
– Đơn đáp ứng các điều kiện để được cấp văn bằng bảo hộ nhưng không phải là đơn có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 90 Luật Sở hữu trí tuệ;
– Đơn thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 90 Luật Sở hữu trí tuệ mà không được sự thống nhất của tất cả những người nộp đơn;
– Việc sửa đổi, bổ sung đơn làm mở rộng phạm vi đối tượng đã bộc lộ hoặc nêu trong đơn hoặc làm thay đổi bản chất của đối tượng yêu cầu đăng ký nêu trong đơn;
– Đơn bị coi là không hợp lệ theo quy định tại khoản 2 Điều 109 Luật Sở hữu trí tuệ.
– Có cơ sở để khẳng định rằng tác giả kiểu dáng công nghiệp đó không đáp ứng quy định tại khoản 1 Điều 122 Luật Sở hữu trí tuệ.
Quyền sử dụng trước đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp được quy định ra sao?
Bên cạnh quyền đăng ký và xác lập quyền sở hữu đối với kiểu dáng công nghiệp, pháp luật sở hữu trí tuệ cũng ghi nhận quyền lợi của những chủ thể đã độc lập tạo ra và sử dụng hoặc chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sử dụng kiểu dáng công nghiệp trước thời điểm nộp đơn đăng ký của người khác. Đây được gọi là quyền sử dụng trước, nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của chủ thể đã có quá trình khai thác thực tế trước khi quyền sở hữu công nghiệp được xác lập.
Quyền sử dụng trước đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp được quy định tại Điều 134 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, được sửa đổi bởi khoản 16 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009 như sau:
(1) Trường hợp trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (nếu có) của đơn đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp mà có người đã sử dụng hoặc chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp đồng nhất với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp trong đơn đăng ký nhưng được tạo ra một cách độc lập thì sau khi văn bằng bảo hộ được cấp, người đó có quyền tiếp tục sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp trong phạm vi và khối lượng đã sử dụng hoặc đã chuẩn bị để sử dụng mà không phải xin phép hoặc trả tiền đền bù cho chủ sở hữu sáng chế, kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ. Việc thực hiện quyền của người sử dụng trước sáng chế, kiểu dáng công nghiệp không bị coi là xâm phạm quyền của chủ sở hữu sáng chế, kiểu dáng công nghiệp.
(2) Người có quyền sử dụng trước sáng chế, kiểu dáng công nghiệp không được phép chuyển giao quyền đó cho người khác, trừ trường hợp chuyển giao quyền đó kèm theo việc chuyển giao cơ sở sản xuất, kinh doanh nơi sử dụng hoặc chuẩn bị sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp. Người có quyền sử dụng trước không được mở rộng phạm vi, khối lượng sử dụng nếu không được chủ sở hữu sáng chế, kiểu dáng công nghiệp cho phép.



EN